Bởi Hoàng Nhật Huy — chủ tiệm tóc nam tại Vũng Tàu
Cái câu hỏi tôi nghe hoài
“Ủa anh làm thợ tóc mà đầu tư chứng khoán được hả?”
Tôi không nhớ mình đã nghe câu này bao nhiêu lần. Từ khách ngồi trên ghế cắt, từ bạn bè nhậu cuối tuần, từ người thân trong gia đình. Giọng hỏi thì khác nhau — người thì tò mò, người thì ngạc nhiên, người thì… hơi có vẻ hoài nghi. Kiểu như: “Thợ tóc thì lấy đâu ra tiền mà đầu tư?”
Tôi hiểu tại sao người ta nghĩ vậy. Hình ảnh “nhà đầu tư” trong đầu nhiều người là một ông mặc vest, ngồi trong văn phòng máy lạnh, nhìn màn hình chứng khoán với cốc cà phê đắt tiền. Không phải một người đứng suốt 8 tiếng cầm tông đơ, cuối ngày về nhà mỏi chân.
Nhưng đó là câu chuyện của mấy năm trước. Còn bây giờ, tôi muốn kể thật — không phải để khoe, mà để nói rằng: cái rào cản lớn nhất không phải tiền, mà là cách mình nghĩ về tiền.
“Phải giàu mới đầu tư” — Quan niệm sai tốn kém nhất
Hồi mới bắt đầu tìm hiểu về chứng khoán, tôi cũng nghĩ phải có vài trăm triệu mới “vào được”. Đọc báo thấy người ta nói “rót vốn”, “danh mục triệu đô” — nghe xa lắc.
Rồi tôi thử tính lại bằng con số thực tế.
Một ngày tôi kiếm trung bình khoảng 300.000–500.000 đồng, tùy hôm đông hay vắng khách. Không phải ngày nào cũng đều, nhưng tính trung bình ra thì một tháng thu về khoảng 10–15 triệu. Không nhiều, không ít — đủ sống ở Vũng Tàu.
Câu hỏi là: trong 10–15 triệu đó, tôi cần bao nhiêu để bắt đầu đầu tư?
Câu trả lời làm tôi bất ngờ khi lần đầu tính ra: chỉ cần 100.000 đồng mỗi ngày.
Một ngày 100k. Nghe nhỏ không? Nhưng 30 ngày là 3 triệu. 12 tháng là 36 triệu. Nếu số tiền đó không nằm yên mà được đầu tư với lãi suất gộp 10–12%/năm (không phải con số xa vời với chứng khoán dài hạn), thì sau 10 năm, nó không còn là 360 triệu nữa — mà sẽ lớn hơn đáng kể.
Tôi không nói điều này để vẽ ra viễn cảnh màu hồng. Tôi nói vì đây là toán học — không phải hy vọng.
Vấn đề không phải là thu nhập bao nhiêu. Vấn đề là bạn có dành ra phần nào để nó làm việc cho mình không.
Công thức tôi đang dùng: Trả bản thân trước
Cái nguyên tắc này tôi đọc lần đầu trong cuốn Người Đàn Ông Giàu Có Nhất Thành Babylon. Câu đơn giản đến mức tôi tưởng là lời khuyên sáo — cho đến khi tôi thử làm thật.
Trả bản thân trước nghĩa là: ngay khi có thu nhập, trích ra một phần cố định — trước khi tiêu bất cứ thứ gì. Không phải “tiêu xong còn dư thì để dành”. Vì cách đó không bao giờ còn dư.
Tôi học được điều này theo cách đắt nhất: mấy năm đầu đi làm, tháng nào tôi cũng nghĩ “tháng này tiết kiệm sau”. Rồi tháng sau lại có lý do khác. Điện thoại hỏng. Người thân cần tiền. Có dịp đi chơi. Thế là cứ lùi mãi.
Đến một lúc tôi nhận ra: thu nhập của tôi không tăng đáng kể, nhưng cái “sau” đó chưa bao giờ đến.
Nên tôi đổi cách. Bây giờ ngay khi có tiền — dù là tiền cắt tóc cuối ngày hay khoản thưởng nào đó — tôi chuyển ngay một phần vào tài khoản riêng. Không suy nghĩ. Không đợi. Chuyển trước, tiêu sau.
Phần còn lại — tôi tiêu thoải mái trong giới hạn đó. Không tự tra tấn, không cảm giác thiếu thốn. Vì cái phần quan trọng đã được “trả” rồi.
Với thu nhập 10–15 triệu, tôi phân bổ thế này
Đây là phần cụ thể nhất, và cũng là phần tôi muốn nói thẳng nhất.
Giả sử tháng đó tôi thu về 12 triệu — con số hay gặp của tôi.
Phần 1 — Đầu tư: 2,5 triệu (~20%)
Đây là phần “trả bản thân trước”. Chuyển vào tài khoản chứng khoán ngay đầu tháng hoặc chia đều mỗi tuần. Tôi không cố gắng canh thị trường lên hay xuống — cứ đều đặn mua vào. Kiểu mua này gọi là DCA (dollar-cost averaging), nghe fancy nhưng thực ra chỉ là “mua đều, không đoán mò”.
Phần 2 — Chi phí cố định: 4 triệu (~33%)
Tiền nhà (hoặc tiền góp nhà nếu đang mua), điện nước, internet, bảo hiểm. Những khoản này không thương lượng được — cứ tính trước.
Phần 3 — Ăn uống và sinh hoạt: 3 triệu (~25%)
Ăn sáng, cơm trưa, tạp phẩm, xăng xe. Vũng Tàu không phải Sài Gòn — 3 triệu sống được thoải mái nếu không ăn ngoài quá nhiều.
Phần 4 — Quỹ dự phòng: 1 triệu (~8%)
Tháng nào cũng để ra. Không đụng tới trừ khi thực sự cần. Cái quỹ này giúp tôi không phải bán cổ phiếu khi có việc đột xuất — vì nếu phải bán đúng lúc thị trường đang xấu, đó là tổn thất kép.
Phần 5 — Tự do chi tiêu: 1,5 triệu (~12%)
Phần này tôi tiêu không cần giải trình với bản thân. Mua sách, ra biển uống cà phê, đôi khi mua cái gì đó không cần thiết lắm nhưng vui. Nếu không có khoản này, tôi sẽ không giữ được kỷ luật ở các khoản kia — vì con người không phải máy.
Mấy điều tôi học được sau vài năm làm vậy
Một là: số tiền đầu tư ban đầu không quan trọng bằng thói quen đều đặn. Người bỏ 500k/tháng đều trong 5 năm thường làm tốt hơn người bỏ 5 triệu một lần rồi quên mất.
Hai là: tiết kiệm không có nghĩa là nhịn. Tôi vẫn đi uống cà phê. Vẫn ăn hải sản tươi (ở Vũng Tàu thì tội gì không ăn). Vẫn mua sách khi muốn. Chỉ là tôi biết mình đang tiêu trong giới hạn nào, và giới hạn đó không khiến tôi bất an.
Ba là: thị trường sẽ có lúc xấu, và đó không phải lúc để hoảng. Tôi đã có lần nhìn tài khoản giảm 20–25% và rất muốn bán ra. Nhưng vì hiểu rằng mình đang đầu tư dài hạn, và vì quỹ dự phòng giúp tôi không cần bán để tiêu, tôi giữ lại được. Và sau đó nó phục hồi.
Bốn là: thu nhập không đều thì cần linh hoạt hơn, không phải bỏ cuộc. Tháng đông khách tôi để ra nhiều hơn. Tháng ít khách tôi để ra ít hơn — nhưng vẫn để ra. Tôi không đặt mục tiêu cứng “phải đủ 2,5 triệu mỗi tháng” đến mức tháng ít khách thấy thất bại. Mục tiêu là duy trì thói quen, không phải hoàn thành số.
Kết: Đây không phải chuyện tiền — là chuyện tự do
Tôi kể câu chuyện này không phải vì tôi đã giàu. Tôi chưa giàu. Tôi là thợ tóc ở Vũng Tàu, vẫn cắt tóc mỗi ngày, vẫn đứng suốt ca làm.
Nhưng có một thứ đã thay đổi trong mấy năm gần đây: tôi không còn lo lắng về tiền theo cái kiểu lo mà không biết làm gì. Tôi biết tháng này mình đang ở đâu. Tôi biết vài năm nữa tài khoản đầu tư của mình sẽ trông như thế nào nếu tôi tiếp tục. Tôi biết nếu tiệm tóc có tháng ế, tôi vẫn không bị “ngợp”.
Đó là thứ tôi gọi là tự do có kế hoạch — không phải tự do kiểu “không cần nghĩ đến tiền”, mà là tự do vì mình đã nghĩ đến rồi, và đã sắp xếp rồi.
Tiết kiệm không phải khổ hạnh. Đầu tư không phải đặc quyền của người giàu. Nó chỉ đơn giản là: bạn quyết định phần nào của thu nhập hôm nay sẽ làm việc cho bạn trong tương lai — thay vì để nó trôi đi mà không rõ đi đâu.
Tôi bắt đầu từ tay kéo. Cổ phiếu chỉ là thứ đến sau, khi tôi hiểu ra rằng tiền kiếm được không phải để tiêu hết — mà để một phần trong số đó tiếp tục kiếm thêm.
Và bạn không cần phải chờ đến khi “đủ giàu” để bắt đầu. Bạn chỉ cần bắt đầu với những gì mình đang có — dù là 100.000 đồng mỗi ngày.
Hoàng Nhật Huy viết từ Vũng Tàu — giữa những ca cắt tóc và những trang sách.
Leave a Reply