Bởi Hoàng Nhật Huy — chủ tiệm tóc nam tại Vũng Tàu
Khi Ai Cũng Nói Tôi Liều
Năm 2020, tôi rời Sài Gòn về Vũng Tàu mở tiệm tóc nam. Đúng vào năm COVID bắt đầu làm loạn. Bạn bè hỏi tôi có điên không. Gia đình bảo chờ thêm một năm nữa cho thị trường ổn định. Người quen trong nghề thì lắc đầu: “Vũng Tàu không phải Sài Gòn, khách ở đó khác lắm.”
Tôi vẫn đi.
Không phải vì tôi tự tin hơn họ. Mà vì tôi đã tính toán. Vũng Tàu dân số khoảng 600.000 người, tỷ lệ nam giới xấp xỉ 50%, trung bình mỗi người cắt tóc một lần mỗi tháng đến mỗi tháng rưỡi. Chi phí mặt bằng tại Vũng Tàu thấp hơn Sài Gòn 40–60%. Cạnh tranh ít hơn hẳn, đặc biệt là tiệm tóc nam có đầu tư đúng nghĩa.
Tôi không liều. Tôi chỉ nhìn khác chỗ.
Nhưng dù tính toán kỹ đến đâu, thực tế vẫn dạy tôi mấy bài học đau. Bài viết này là những thứ tôi ước mình biết trước khi ký hợp đồng thuê mặt bằng đầu tiên.
Sai Lầm Số 1: Thuê Mặt Bằng Đẹp Thay Vì Vị Trí Đúng
Tôi thuê mặt bằng đầu tiên ở một con đường có vẻ sầm uất — mặt tiền rộng 5 mét, trang trí đẹp, nhìn vào là thấy ngay. Giá thuê 12 triệu một tháng. Với diện tích 40m2 tại Vũng Tàu năm 2020, đó là mức giá khá cao, nhưng tôi tự nhủ: tiệm đẹp thì khách sẽ tự tìm đến.
Ba tháng đầu, tôi biết mình sai.
Vấn đề không phải tiệm xấu. Vấn đề là con đường đó người ta đi qua chứ không dừng lại. Lưu lượng xe máy nhiều, nhưng là xe chạy nhanh để về nhà hoặc đi làm, không phải người đang tìm tiệm cắt tóc. Khác hoàn toàn với một con đường gần khu dân cư dày đặc, gần chợ, hay gần trường học — nơi người ta đi bộ, đi chậm, dừng lại mua đồ.
Tôi tốn thêm tiền in banner, chạy Facebook Ads địa phương. Vẫn không đủ bù lại chi phí cố định. Tháng thứ tư, tôi quyết định dời tiệm.
Mặt bằng mới nhỏ hơn — 30m2, đường vào trong hơn, thuê chỉ 7 triệu một tháng. Nhưng nằm ngay cạnh một chợ dân sinh, có bãi xe rộng, và đoạn đường đó mọi người hay đi bộ buổi sáng. Trong vòng 6 tuần đầu sau khi dời, lượng khách mới tăng gần gấp đôi so với địa điểm cũ — mà tôi không tốn thêm một đồng quảng cáo nào.
Bài học thực tế: Đừng nhầm lẫn giữa “mặt bằng đẹp” và “vị trí đúng”. Khi chọn địa điểm cho tiệm tóc, hãy ngồi quan sát ít nhất 2–3 buổi ở các khung giờ khác nhau. Đếm xem có bao nhiêu người dừng lại, bao nhiêu người đi bộ, có bao nhiêu hộ dân trong bán kính 500 mét. Vị trí không phải là đường to hay bảng hiệu sang. Vị trí là nơi khách của bạn đang sống và đang đi.
Chi phí tôi trả cho bài học này: khoảng 3 tháng tiền mặt bằng và tiền setup thừa, tổng cộng gần 50 triệu đồng.
Sai Lầm Số 2: Không Kiểm Soát Dòng Tiền Từ Đầu
Tháng đầu tiên, doanh thu tiệm đạt khoảng 45 triệu đồng. Tôi mừng. Tôi nghĩ mình đang kiếm tiền.
Tôi đã không đang kiếm tiền.
Đây là bảng chi phí thực tế tháng đó:
- Tiền thuê mặt bằng: 12 triệu
- Lương 2 thợ phụ: 14 triệu (mỗi người 7 triệu, bao ăn ở)
- Vật tư tiêu hao (dao, lưỡi, dầu gội, keo, khăn…): 4 triệu
- Điện, nước, internet: 2,5 triệu
- Khấu hao thiết bị (ghế, tủ, máy, đèn… ban đầu tôi đầu tư khoảng 80 triệu cho thiết bị, tính khấu hao 3 năm): 2,2 triệu
- Chi phí phát sinh, hao mòn nhỏ: 1,5 triệu
Tổng chi phí: 36,2 triệu đồng
Lợi nhuận gộp: 45 triệu – 36,2 triệu = 8,8 triệu đồng
Mà tôi chưa trừ lương của bản thân. Nếu trừ thêm 10 triệu thù lao cho chính mình — bởi vì tôi là thợ chính, làm việc 10 tiếng mỗi ngày — thì tháng đó tôi thực sự lỗ 1,2 triệu.
Nhiều người mở tiệm tóc nhìn vào doanh thu và tưởng mình giàu. Thực ra biên lợi nhuận ròng của một tiệm tóc nam nhỏ khi mới mở thường chỉ từ 15–25% doanh thu nếu vận hành đúng, và âm trong 3–6 tháng đầu nếu không kiểm soát tốt. Để có lợi nhuận thực sự, bạn cần doanh thu đủ lớn để chi phí cố định chiếm tỷ lệ nhỏ — hoặc cắt giảm chi phí cố định ngay từ đầu.
Điều tôi học được và bắt đầu làm từ tháng thứ ba:
Tách tài khoản ngay lập tức. Tiền tiệm và tiền cá nhân không chung nhau. Mỗi tuần tôi chốt sổ một lần, ghi rõ doanh thu theo từng ngày, chi phí từng khoản. Dùng một cuốn sổ tay đơn giản cũng được — miễn là làm.
Xác định điểm hòa vốn hàng tháng. Chi phí cố định của tôi sau khi dời mặt bằng là khoảng 28 triệu/tháng. Với giá cắt tóc trung bình 80.000 đồng/lượt, tôi cần ít nhất 350 lượt khách mỗi tháng mới hòa vốn — tức là khoảng 12 lượt mỗi ngày. Biết con số này giúp tôi không bị ảo tưởng và biết mình cần đẩy đến đâu.
Ngành tóc không khó làm ra doanh thu. Khó là giữ lợi nhuận không bị ăn mòn bởi chi phí vặt vãnh tích lũy theo tháng.
Thứ Quan Trọng Nhất Không Phải Tay Nghề
Đây là điều nhiều người không muốn nghe: tay nghề chỉ giúp bạn có khách lần đầu. Thứ giúp bạn sống được là khả năng giữ khách quay lại.
Tôi từng nghĩ làm tốc độ nhanh, cắt đẹp là đủ. Không phải vậy.
Trong ngành tóc nam, vòng đời trung bình của một khách hàng trung thành có thể kéo dài 5–10 năm nếu bạn giữ được họ. Một khách cắt mỗi tháng một lần, chi 80.000–120.000 đồng mỗi lần, đó là 1–1,5 triệu đồng mỗi năm từ một người. Nhân lên 100 khách quen thì bạn có doanh thu nền 100–150 triệu đồng mỗi năm mà không cần làm gì thêm.
Vậy tôi xây hệ thống giữ khách như thế nào?
Bước 1: Nhớ tên và nhớ kiểu tóc. Nghe đơn giản nhưng ít tiệm làm. Tôi dùng một cuốn sổ nhỏ, ghi lại tên khách, kiểu tóc họ thích, và lần cuối họ đến. Sau này tôi chuyển sang dùng ghi chú trên điện thoại, phân loại theo tên. Khi khách quay lại và tôi hỏi “anh vẫn giữ kiểu hôm trước hay muốn thay đổi gì không?” — họ ngạc nhiên và ấn tượng ngay.
Bước 2: Nhắc lịch cắt tóc. Sau khoảng tháng thứ sáu, tôi bắt đầu nhắn tin nhắc khách sau 4 tuần kể từ lần cắt gần nhất. Không phải spam — chỉ một tin nhắn ngắn, đúng lúc. Tỷ lệ quay lại của nhóm được nhắc cao hơn nhóm không nhắc khoảng 30%.
Bước 3: Không bán thêm dịch vụ ép. Nhiều tiệm hay đẩy thêm gội đầu, massage, dưỡng tóc khi khách chưa yêu cầu. Tôi không làm vậy. Nếu khách hỏi thì tôi tư vấn thật lòng. Nếu không hỏi thì thôi. Khách cảm thấy không bị ép thì họ tin tưởng hơn và giới thiệu người quen nhiều hơn.
Bước 4: Xử lý phàn nàn ngay lập tức. Đã có vài lần khách không hài lòng với kiểu tóc. Tôi luôn mời họ quay lại trong vòng 3 ngày để sửa miễn phí. Chi phí thực ra gần như không có — 10–15 phút sửa — nhưng cảm giác được tôn trọng thì khách nhớ rất lâu.
Đến cuối năm thứ hai, tôi có khoảng 180 khách quen — tức là khách đã đến ít nhất 3 lần. Nhóm này tạo ra hơn 70% doanh thu hàng tháng mà chi phí thu hút gần như bằng không.
Tiệm Tóc Nam Là Ngành Tốt — Nhưng Không Dễ
Tôi không viết bài này để khuyến khích ai mở tiệm tóc. Tôi viết để nói thẳng: nếu bạn không chuẩn bị kỹ, bạn sẽ đóng cửa trong năm đầu như phần lớn tiệm mới.
Nhưng nếu bạn làm bài bản, đây là một trong những ngành ít bị thay thế bởi công nghệ nhất. Không có app nào cắt tóc thay người được. Không có AI nào thay thế tay thợ giỏi và mối quan hệ khách quen. Trong khi nhiều ngành đang bị disrupt, ngành tóc nam vẫn đang vận hành theo mô hình cơ bản từ nhiều thập kỷ — và điều đó có nghĩa là ai làm tốt sẽ thắng lâu dài.
Biên lợi nhuận của một tiệm tóc nam ổn định, đã qua giai đoạn hòa vốn, thường dao động từ 25–35% doanh thu — tốt hơn nhiều so với nhà hàng hay quán cà phê cùng quy mô vốn đầu tư ban đầu. Chi phí đầu vào không quá lớn: mở tiệm tóc nam cơ bản tốt khoảng 80–150 triệu tùy vị trí và thiết bị. Không cần nhập hàng tồn kho lớn. Không có rủi ro thực phẩm hỏng, mùa vụ, hay xu hướng thay đổi nhanh.
Lý do ngành này vẫn còn nhiều chỗ trống không phải vì ít người thấy cơ hội. Mà vì ít người chịu làm bài bản: kiểm soát tài chính đúng, chọn vị trí đúng, và xây hệ thống giữ khách thay vì chỉ chờ khách tự đến.
Tôi đã mất gần 50 triệu và gần nửa năm để học ba bài học đó. Nếu bài viết này giúp bạn bỏ qua được một trong ba, thì đáng rồi.
Hoàng Nhật Huy — Vũng Tàu, 2024
Leave a Reply